COD و BOD چیست؟
COD
COD یا Chemical Oxygen Demand یا همان «اکسیژن خواهی شیمیایی»، یکی از مهمترین شاخصهای سنجش آلودگی فاضلاب است. آلودگی فاضلاب ناشی از مواد خارجی است که وارد آب شده و بصورت معلق یا محلول باعث آلودگی آن و تولید فاضلاب شده اند. بدیهی است هرچه مقدار این مواد در فاضلاب بیشتر باشد، بارآلودگی آن نیز بیشتر خواهد بود. بنابراین اندازه گیری مقدار مواد خارجی فاضلاب کلید اصلی در تعیین مقدار آلودگی و آلایندگی فاضلاب است.
از طرفی تنوع و تعداد این مواد به قدری زیاد است که عملا امکان اندازه گیری هریک از این مواد بصورت جداگانه وجود ندارد. از این رو لازم است که مقدار مواد را به طریقی غیرمستقیم اندازه گیری نمود. یکی از مناسبترین راه ها تعیین میزان اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون است. چنانچه می دانیم برای اکسیداسیون هر ماده ای به مقداری اکسیژن نیاز است و از این رو هرچه قدر مقدار مواد اکسیدشونده بیشتر باشد، مقدار اکسیژن بیشتری برای انجام اکسیداسیون لازم خواهد بود.
بنابراین برای تعیین مقدار مواد خارجی فاضلاب به جای اندازه گیری مستقیم آنها، مقدار اکسیژن موردنیاز آنها برای اکسید شدن را محاسبه می نمایند. در واقع COD مقدار اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون کل مواد می باشد. پس بدیهی است که هرچه مقدار COD یک فاضلاب بیشتر باشد مقدار مواد خارجی موجود در آن که باعث آلودگی آن می شود نیز بیشتر خواهد بود. به عنوان نمونه در جدول زیر محدوده CODبرخی از فاضلابهای بهداشتی و انسانی و صنعتی آمده است.
| ردیف | نوع فاضلاب | COD | استاندارد پساب خروجی | ||
| mg/lit | آبهای سطحی | تخلیه به چاه جاذب | مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز | ||
| ۱ | بهداشتی – انسانی | ۲۵۰-۶۵۰ | ۶۰ | ۶۰ | ۲۰۰ |
| ۲ | رستوران | ۵۰۰-۱۲۰۰ | ۶۰ | ۶۰ | ۲۰۰ |
| ۳ | صنایع لبنی | ۲۸۰۰-۶۵۰۰ | ۶۰ | ۶۰ | ۲۰۰ |
| ۴ | نوشابه سازی | ۳۶۰-۲۲۰۰ | ۶۰ | ۶۰ | ۲۰۰ |
| ۵ | روغن و مارگارین | ۸۰۰-۲۵۰۰ | ۶۰ | ۶۰ | ۲۰۰ |
| ۶ | الکل سازی | ۴۵۰۰۰-۷۰۰۰۰ | ۶۰ | ۶۰ | ۲۰۰ |
BOD
BOD یا Biochemical Oxygen Demand یا همان «اکسیژن خواهی بیوشیمیایی »، یکی از مهمترین شاخصهای سنجش آلودگی فاضلاب است. آلودگی فاضلاب ناشی از مواد خارجی است که وارد آب شده و بصورت معلق یا محلول باعث آلودگی آن و تولید فاضلاب شده اند. بدیهی است هرچه مقدار این مواد در فاضلاب بیشتر باشد، بارآلودگی آن نیز بیشتر خواهد بود. بنابراین اندازه گیری مقدار مواد خارجی فاضلاب کلید اصلی در تعیین مقدار آلودگی و آلایندگی فاضلاب است.
از طرفی تنوع و تعداد این مواد به قدری زیاد است که عملا امکان اندازه گیری هریک از این مواد بصورت جداگانه وجود ندارد. از این رو لازم است که مقدار مواد را به طریقی غیرمستقیم اندازه گیری نمود. یکی از مناسبترین راه ها تعیین میزان اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون است. به کمک تعیین COD می توانیم مقدار کل مواد خارجی اکسیدشونده را تعیین نماییم. اما بخشی از این مواد توسط میکروارگانیسمها و عوامل بیولوژیکی قابل اکسیدشدن هستند. برای تعیین این مقدار بجای استفاده از موادشیمیایی از میکروارگانیسمها استفاده می شود تا مشخص شود که چه بخشی از کل مواد را می توانند اکسید نمایند. مقدار اکسیژن مصرفی میکروارگانیسمها برای اکسیداسیون مواد قابل تجزیه در طی ۵ روز را BOD5 یا همان اکسیژن خواهی بیولوژیکی ۵ روزه می گویند.
به عنوان نمونه در جدول زیر مقادیر BOD5 برخی از انواع فاضلابهای آمده است.
| ردیف | نوع فاضلاب | BOD5 | استاندارد پساب خروجی | ||
| mg/lit | آبهای سطحی | تخلیه به چاه جاذب | مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز | ||
| ۱ | بهداشتی – انسانی | ۱۸۰-۳۵۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۰۰ |
| ۲ | رستوران | ۲۶۰-۸۰۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۰۰ |
| ۳ | صنایع لبنی | ۱۲۰۰-۴۲۰۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۰۰ |
| ۴ | نوشابه سازی | ۱۳۰-۹۰۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۰۰ |
| ۵ | روغن و مارگارین | ۴۰۰-۱۲۰۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۰۰ |
| ۶ | الکل سازی | ۱۵۰۰۰-۲۵۰۰۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۱۰۰ |
منبع :www.fardanfara.com
